---

Nationaal Landschap Winterswijk

In het meest oostelijke deel van de Achterhoek lijkt het of de tijd stil heeft gestaan. Het gebied rond Winterswijk is een van de weinige overgebleven coulisselandschappen van Nederland.

Coulisselandschap

Weilanden en akkers liggen verspreid naast elkaar, soms gescheiden door heggen of houtwallen. Her en der vind je kleine bosjes of grote en statige door de scholteboeren en textielbaronnen in vorige eeuwen aangelegde productieboscomplexen. En daar tussendoor slingeren de vele nog natuurlijk uitziende beken, de meeste van het hoogste ecologische niveau. Door de bijzondere ondergrond en gelegen op het zogenaamde “Winterswijks Plateau” zijn er enkele waardevolle hoogveengebieden ontstaan, zoals het Korenburgerveen en het Wooldseveen. Deze maken onderdeel uit van de vier Natura 2000 gebieden die een bijzondere bescherming hebben gekregen. Voor geologen is Winterswijk een waar paradijs. In de steengroeve in de buurtschap Ratum worden in de 240 miljoen jaar oude muschelkalklaag regelmatig schedelresten en pootafdrukken van sauriërs aangetroffen.

Nationaal Landschap Winterswijk

Het landschap is slechts voor een deel een natuurlijk landschap. Het oerbos is drieduizend jaar geleden verdwenen. Het huidige landschap is ontstaan door duizenden jaren menselijk handelen, vooral na de middeleeuwen is door agrarisch gebruik dit cultuurlandschap ontstaan. Het is een van de Waardevolle Cultuurlandschappen in Nederland en sinds 2005 behoort het tot de 20 Nationale Landschappen. Het Nationaal Landschap Winterswijk omvat de gehele gemeente Winterswijk en grote delen van de gemeenten Aalten en Oost Gelre. Aan de oostzijde ligt de Duitse grens, aan de westzijde liggen de vestingsteden Bredevoort en Groenlo.

Scholteboerderijen

De geschillen tussen de hertogen van Gelre en het Bisdom Münster zijn terug te vinden in het landschap. Het verdrijven van de Spanjaarden uit Groenlo in 1627 met de aanleg van de Frederik Hendrik verdedigingslinie rondom die stad, was het begin van het einde van de 80-jarige oorlog. Deze “Slag um Grolle” wordt elke twee jaar nagespeeld. De Duitse Bisschop van Münster, de Graven van Lohn of de Abdissen van Vreden maakten jaren de dienst uit in “Winterswijk”, vooral in het oostelijk deel. Zij hadden vertegenwoordigers, “scholten” aangesteld die de pachtboerderijen beheerden. Met het einde van de feodaliteit afgekondigd door de Bataafse Republiek in 1795, beschouwden de “scholten” zich als eigenaar. Deze grote scholteboeren namen ook vaak het initiatief tot de bouw van wind- en watermolens. Een groot aantal daarvan is nog aanwezig en in afgelopen jaren volledig gerestaureerd. Hun welvaart lieten de scholten blijken door de bouw van statige voorhuizen en de vele ‘Scholteboerderijen’ herinneren aan dat verleden. Sommige daarvan hebben een nieuwe functie gekregen: groepsaccommodatie, zorgappartement of een conferentiecentrum.

Een aantal beschreven fietsroutes met bijbehorend informatiegidsje, verkrijgbaar bij de VVV’s, nemen u mee door de geschiedenis van dit Nationaal Landschap. Wilt u meer weten over Nationaal Landschap Winterswijk, kijk dan op www.nationaallandschapwinterswijk.nl